Opowieść o Irenie Gelblum Conti Di Mauro Remigiusza Grzeli to jest najbardziej sensacyjna biografia minionego stulecia. Znam jej pierwszą wersję pod tytułem „Wybór Ireny” z roku 2014, także dramatyczne losy książki, znam i drugą, wydaną w roku 2023 pod tytułem „Trzy życia Ireny Gelblum”. Pierwsza zaczynała się zdaniami: „Są takie Dowiedz się więcej
To jest najbardziej sensacyjna biografia minionego stulecia.
Jakby się czuła, co by powiedziała, gdyby zobaczyła, że świat pełen jest Ireny, nie tej, którą chciała być, ale tej, którą była w przeszłości: Ireny-bohaterki, Ireny-wariatki, jak ją nazywał Marek Edelman, Ireny, która nie wie, co to strach i z dziką brawurą wyprowadza dziewczyny z obozu zagłady, Ireny-łączniczki w żydowskim getcie.
„Wybór Ireny” Remigiusza Grzeli trzyma w napięciu od pierwszych zdań: „Są takie życiorysy, w których nic się nie zgadza. Fikcja miesza się z prawdą, a prawda z roku na rok coraz bardziej się zaciera. Bywa, że w końcu łatwiej uwierzyć w fikcję niż w prawdę o sobie. Czas mija, świadkowie odchodzą, fakty się gubią i pozostają jedynie fragmenty opowieści. A opowieść jest zawsze prawdziwa”.
Myślałam, że „Było, więc minęło”, rzecz o Joannie Penson, dziewczynie z Ravensbriick, kobiecie Solidarności, lekarce Wałęsy, to najlepsza książka Grzeli z gatunku literatury faktu ( pomijam powieści tegoż autora). Teraz widzę, że i ta jest najlepsza. Nie o stopniowanie jakości mi chodzi, raczej o emocje, które mi towarzyszą podczas lektury.
Remigiusz Grzela znał Irenę Conti di Mauro, włoską poetkę polskiego pochodzenia. Bywał u niej w domu, napisała mu posłowie do tomiku jego wierszy. Któż nie znał Ireny Conti spośród piszącej braci? (więcej…)
Czy to możliwe?
Nie wierzę w prawdziwą autobiografię. Owszem, fakty, jak to fakty, są prawdziwe, ale i one mogą zagrażać prawdzie. Świetny przykład podał Amos Oz w „Opowieści o miłości i mroku”, dotyczył jego babki. Zawał babki był faktem. Prawda była jednak taka, ze babcia umarła od przesadnej higieny. Kto ciekaw uzasadnienia, niech zajrzy do tej wspaniałej książki, na którą się już wiele razy powoływałam.
Trudno jest pisać o sobie prawdę i tylko prawdę. Nawet jeśli się nie kłamie. O sobie pisze się swoją prawdę. Inną prawdę napisze o nas ktoś, patrzący z boku, choćby i przyjaciel, dobrze nas znający. Swoją prawdę o nas będzie filtrował przez swoje widzenie, swoją wrażliwość, swoje patrzenie. Jego opowieść nie będzie moją opowieścią.