Teatr

Jerzy Trela. Król Sceny Polskiej.

 

Od 50. lat obecny na scenie, w filmie, telewizji. Stworzył 350 ról: 150 ról w Teatrze Telewizji, 100 ról teatralnych, 100 ról filmowych. Były to role główne, drugoplanowe i epizodyczne.

W Starym Teatrze przepracował 43 lata, zagrał 66 ról. W Teatrze Telewizji  tylko w latach 1994- 1997 stworzył 37 ról, z których większość stanowiły role główne.

4 x brał udział w różnych inscenizacjach Wyzwolenia. Grał Konrada, Reżysera, Starego Aktora, Geniusza. Konrada w Dziadach grał w 360 przedstawieniach. W Weselu stworzył 3 role: w roku 1991 grał Poetę, w 1997 Jaśka, w roku 2000 Czepca. 4 razy grał w Sędziach,  3 razy Samuela, 1 raz Natana. 2 razy obsadzany był  w roli Stalina (w Dzieciach Arbatu i sztuce Stalin Gastona Salvadore). (więcej…)

Przez Marta, temu

Terror w sali Sejmu Śląskiego

Wiedziałam, co mnie czeka, a jednak zgodziłam się na to. Wiedziałam, bo zawsze się przygotowuję do oglądania spektaklu, czytając sztukę, jeśli to możliwe, albo przynajmniej informacje, pojawiające się przed premierą na stronie internetowej teatru lub w prasie.

Wolę ludzi rozumieć niż oceniać. Nie przypuszczałam, że swój wybór okupię bezsenną nocą.

I wizytą w pustym kościele, bo jako niekościelna, ze mszy rezygnuję. Chciałam usłyszeć własne myśli, zrozumieć, dlaczego postąpiłam tak, a nie inaczej.

Poszłam więc na prapremierę spektaklu Terror”, według niemieckiego tekstu F. von Schiracha, w reżyserii Roberta Talarczyka, którą przygotował Teatr Śląski i wystawił na sali Sejmu Śląskiego, w Urzędzie Wojewódzkim, wiedząc, że i ja zostanę obsadzona w tym przedstawieniu w roli ławnika.

Przez ponad połowę spektaklu stałam po stronie oskarżyciela. A kiedy nadszedł moment, że trzeba było wcisnąć przycisk, zielony lub czerwony, bo tego wstrzymującego się od głosu wcisnąć nie można było, to w ostatniej chwili nacisnęłam zielony, i uniewinniłam osądzanego pilota, majora Larsa Kocha, który w 2013 roku zestrzelił nad Monachium samolot pasażerski Lufthansy ze 164. osobami na pokładzie, porwany przez terrorystów, planujących go rozbić na stadionie Allianz Arena, wypełnionym 70.tysiącami osób.

(więcej…)

Przez Marta, temu

Urodzinowy prezent, czyli co można zrobić z krawatem

W środowisku aktorów od dawna krąży dowcip o skąpym aktorze (nazwiska nie pomnę, ale seniorzy w tym fachu będą wiedzieć), któremu koledzy zafundowali urodzinowy prezent, dziewczynę z agencji. Aktor się ucieszył, a jakże, bo nie dość, że potrafił docenić kobiece wdzięki, to jeszcze nie stronił od cielesnych uciech. Nie mógł sobie jednak darować, że on będzie miał uciechę, a dziewczyna „honorarium”. Zaproponował więc dziewczynie sprawiedliwy układ: Daj mi połowę tego, co dostałaś, a ja cię uszanuję.

  Przypomniał mi się ten dowcip, kiedy oglądałam „Prezent urodzinowy” Robina Hawdona, spektakl w Teatrze Zagłębia, zrealizowany w ramach Sceny Inicjatyw Aktorskich.

Scena (scenografia i kostiumy: Kinga Kostoń) przedzielona jest na pół i przedstawia dwa połączone apartamenty hotelowe, tak samo urządzone: łoże  i lodówka wsunięte w ścianę, stół z dwoma krzesłami, szafa, drzwi do łazienki, drzwi z jednego do drugiego pokoju. Miały być zamknięte, ale są otwarte, dzięki czemu możemy obserwować absolutnie zwariowaną komedię pomyłek. (więcej…)

Przez Marta, temu

Czarna ballada o Wujku

czarna balladaChoć po cichu, ale byłam pewna, że skoro Robert Talarczyk swój autobiograficzny spektakl „Wujek 81”, przenoszący nas do czasów sprzed 35.lat, kiedy to kopalnia „Wujek” strajkowała,  nazwał  czarną balladą, to nie będzie w nim martyrologii, solenia ran i patosu. I nie było, powiem to od razu. Miałam jednak chwilę wahania przed wejściem do teatru, kiedy  na frontonie zobaczyłam banery z hasłami: Polak Polakowi zgotował ten los, Precz z zapleśniałą elitą władzy, Wolność słowa i myśli. Zabrzmiało to groźnie, szczególnie w zestawieniu z aktualnymi wydarzeniami w sejmie i protestami pod nim.

Ballada jako gatunek wyrastający z tradycji bardowskiej kieruje się swoimi prawami, które reżyser na różne sposoby wykorzystał, tworząc liryczną i mroczną opowieść z tragedią w tle, widzianą oczami czterech zaprzyjaźnionych z sobą, nastoletnich chłopaków. Zapamiętali ją po swojemu, poprzez pryzmat własnych lęków i fascynacji światem komiksowych bohaterów, którzy pozwolili im wierzyć, że dobro zwycięży, a wcielenie się w Czterech Jeźdźców Apokalipsy pomoże im odnieść zwycięstwo. Przyjaźń i symboliczne „braterstwo krwi” łagodziło im okres dojrzewania i doświadczenia, w których nie każdy stoi po tej samej stronie barykady (ojciec jednego z chłopców jest milicjantem). (więcej…)

Przez Marta, temu

Cesarz w Teatrze Zagłębia

cesarz1„Cesarz” w Teatrze Zagłębia to bardzo polityczny spektakl. Ale cóż we współczesnym czasie nie jest polityczne? „Jesteśmy dziećmi epoki/epoka jest polityczna/ Wszystkie twoje, nasze, wasze/ dzienne sprawy, nocne sprawy/ to są sprawy polityczne” pisała Wisława Szymborska w jednym z wierszy. „Cesarz” Ryszarda Kapuścińskiego to uniwersalna opowieść o władzy, cesarzu  i ludziach dworu, ale ponieważ sytuacja w naszym kraju jest, jaka jest, nie potrafiłam uniknąć skojarzeń i przypasowań.

Cesarz rozpoczynał dzień od słuchania donosów. Noc jest niebezpieczną porą spiskowania i Heje Sellasje wiedział, że to, co dzieje się w nocy, jest ważniejsze.Dobrotliwy pan wolał złych ministrów/…/lubił korzystnie kontrastować./…/ Słońce musi być jedno, taki jest porządek natury.

Mogłabym zachowania ludzi na dworze cesarza odnieść do sposobu sprawowania władzy nie w  państwie, a w korporacji, gdzie człowiek pracuje wedle sztywno wyznaczonego kieratu i manipulacji, polegającej na lingwistycznym programowaniu umysłu. Odżyły jednak we mnie dawne, „ezopowe” zachowania, każące tropić język i szukać w jego treści utajonych, zawoalowanych znaczeń. (więcej…)

Przez Marta, temu

Leni Riefenstahl. Epizody niepamięci.

Spektakl „Leni Riefenstahl. Epizody niepamięci”, w reżyserii Eweliny Marciniak, zrealizowany został z takim rozmachem, z jakim jego bohaterka, reżyserka dokumentów „Triumf woli” i „Olimpiada”, propagujących nazistowską politykę Hitlera, realizowała swoje filmy, nowatorskie w pracy kamery i montażu. Do tego potrzebna była ogromna przestrzeń Galerii Szybu Wilsona w Katowicach. Każda jej część jest wykorzystana. Trzy ekrany zamieniają ją w ogromne studio filmowe (scenografia Katarzyna Borkowska, także świetna reżyseria świateł). Fragmenty wspomnień z przeszłości nakładane są na urywki już przywołanych wcześniej filmów wyświetlanych w tle, a także innych, „Potęgi obrazu” oraz filmu Kobiety Hitlera (o Riefenstahl) i archiwalnych: „Berlin w Lipcu 1945” i „Powstanie i upadek III Rzeszy”.

(więcej…)

Przez Marta, temu

Hanka Kariatyda

Hanka Kariatyda
Teatr Korez

Mianujom mie Hanka akwarela Grażyna Bułka na tę rolę czekała swoje całe zawodowe życie, być może nie wiedząc, że czeka. Aktorka, urodzona w Świętochłowicach, wychowana na podwórku w Lipinach, mająca w swoim artystycznym dorobku wiele ciekawych i brawurowych ról, tym razem wciela się w postać Hanki, Ślązaczki spod Pszczyny. Jest to kreacja porażająca swą prostotą i szlachetnością (reżyseria: Mirosław Neinert), spokojem, który każe wstrzymywać oddech, by nie uronić ani jednego wyszeptanego słowa.
Stara kobieta siedzi na krześle i przyszywa guziki do odświętnej jakli. Ma na sobie szarą sukienkę z koronkowym (heklowanym) kołnierzykiem, przepasaną w pasie fartuchem, na stopach kapcie (laćki). Ponoć to stara sukienka matki aktorki, a okulary należały do jej ojca, który zmarł 28 lat temu.
Mianujom mie Hanka, przedstawia się, podnosząc znad szycia siwą głowę z włosami związanymi w węzeł na karku. Na chwilę zsuwa rogowe okulary, uśmiecha się, wspominając dzień, w którym rozpoczęła służbę u swojej ciotki w Katowicach. Na krześle obok przewieszone są inne części śląskiego stroju: spódnica, bluzka z koronkami, chusta w kwiaty. Obok stoją wypastowane czarne półbuty. Wszystko przygotowane na jakiś ważny dzień, jak się okaże, ten ostatni, w którym będzie się można spotkać z dawno zmarłymi bliskimi.

(więcej…)

Przez Marta, temu

Kochana Tola Czerny

Któż nie zna Otylii, tej wspanialej damy, animatorki kultury, królowej amatorskiego ruchu teatralnego? Przyczyniła się do stworzenia licznych imprez teatralnych, widowisk folklorystycznych. Prowadziła seminaria teatralne, konkursy regionalnych gawędziarzy, ogólnopolski konkurs recytatorski i na recenzję teatralną, konsultowała zespoły artystyczne. Imprezy o nazwach Gościniec Korfantego i Śląskie Gody powstały z jej inicjatywy. Otylia Czerny była wieloletnim prezesem Towarzystwa Kultury Teatralnej, potem przez wiele lat prezesem honorowym. Była drobną, kruchą kobietą, której życie nie głaskało po głowie. Wywieziona do III Rzeszy na przymusowe roboty, wróciła zraniona, choć silniejsza. Miała charyzmatyczny głos, doskonałą dykcję, ogromny temperament, siłę przebicia i cudowny uśmiech. O Śląsku mawiała, że to miejsce na ziemi, które trzeba całować. (więcej…)

Przez Marta, temu

Roztargnienie też ma swoje dobre strony

Zdarzyło mi się to po raz trzeci w życiu. Do Teatru bez Sceny (Katowice, 3 Maja 11) przyszłam o dzień za późno. Jakież było moje zdziwienie, kiedy zobaczyłam, że zamiast „Przytulonych” o 19.00, grany jest spektakl „Dla Julii” i to od 18.00. Janusz od razu mi przypomniał, jak na pewien koncert przyszłam o 3 dni później, a na jubileusz Dudy-Gracza o dzień wcześniej. Usiadłam na ławce przed zamkniętą bramą do teatru i siedziałam nieruchomo. Próbowałam zrozumieć, dlaczego pomyliłam dni. Dobrze, że dni, bo inni mylili żonę z kapeluszem. Nie chciało mi się wracać do domu. Było mi żal, że nie zobaczę spektaklu. W październiku będzie trudniej znaleźć czas, bo przyjdą kolejne premiery. Wieczór był bardzo ciepły. (więcej…)

Przez Marta, temu

Moja Kochana Wiedźma

Moja kochana Wiedźma

Podziwiałam ją na scenach różnych teatrów, w kuluarach, zdarzało się, że podglądałam z boku jakąś codzienną scenkę z jej udziałem. Chłonęłam słowa wypowiadane z bezbłędną artykulacją, gesty. Wpatrywałam się w srebrną biżuterię, pierścienie, brzęczące na przegubie bransoletki, wisiory ze szlachetnymi kamieniami. Wielka aktorka, mówiłam sobie po cichu, bo wtedy jeszcze nie pisałam. (więcej…)

Przez Marta, temu